W czasach, gdy ambiwalentny stosunek do prawa konstytucyjnego naznaczył proces polityczny, a słusznie krytykowana praktyka, niejednokrotnie spotyka się z przyzwoleniem lub obojętnością dużej części społeczeństwa, warto poznać trzy rozumienia kluczowego pojęcia, żeby określić wagę problemu. Jeżeli wspomniana postawa wynika li tylko z niewiedzy, można założyć, że „zdekodowanie” specjalistycznego określenia pobudzi refleksyjność, następczo wywołując zmianę zachowania obywateli.
Najczęściej uwzględnia się trzy warianty rozumienia tytułowego terminu. W najszerszym znaczeniu, prawo konstytucyjne to dyscyplina wiedzy prawniczej. Ograniczywszy zakres znaczeniowy, prawo konstytucyjne to całokształt norm prawnych dotyczących ustroju państwowego. W najwęższym zaś znaczeniu, prawo konstytucyjne jest zbiorem norm prawnych zawartych w tekście ustawy zasadniczej.
Zasady organizacji i funkcjonowania państwa, jego aparatu oraz innych instytucji władzy publicznej działających na terytorium państwa określa się mianem ustroju konstytucyjnego państwa. W katalogu zagadnień prawa konstytucyjnego znajdziemy: normy prawne określające pozycję państwa w stosunkach zewnętrznych i wewnętrznych, podmiot władzy najwyższej w państwie, formy sprawowania władzy przez suwerena (demokracja reprezentacyjna lub demokracja bezpośrednia), prawno-ustrojowy status jednostki w państwie (określenie relacji: jednostka – organa władzy i między jednostkami), zasady tworzenia prawa, zasady organizacji i funkcjonowania organów państwowych i relacje między ich poszczególnymi grupami (np. Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami konstytucji i ustaw). Dopełnieniem i konkretyzacją regulacji konstytucyjnych są normy zawarte w aktach niższego rzędu (ustawach i uchwałach).
Odpowiedzialni obywatele ustrój prawny państwa potraktują holistycznie, więc każdy z wymienionych obszarów uznają za jednakowo istotny. Nie powinno dziwić, że z działań godzących w instytucje prawne, zasady ustroju politycznego czy społeczno-gospodarczego państwa rządzeni będą skłonni legalnie, okresowo rozliczać rządzących. Dadzą wyraz przekonaniu, że: „premia za osłabianie fundamentów ustrojowych państwa się nie należała”.
M.E.D.