Citizen FAQ

Rzeczywistość potrafi zaskakiwać. Co było oczywistym, przestaje się takim wydawać. Co było cenione, ulega dewaluacji. Sens pojęć zostaje wypaczony. Stabilny jeszcze przed chwilą grunt okazuje się ruchomymi piaskami. Niby nic nowego. Skala też nienadzwyczajna. Czyżby? W perspektywie Universum owszem. Lecz uwzględniwszy czasokres pojedynczego istnienia pojawia się problem.

Ludzie na różne sposoby starali się ograniczać chaos i nieprzewidywalność. Zauważyli, że wzajemna akceptacja i przestrzeganie zasad umożliwiły współpracę jednocześnie chroniąc wolność. Doświadczanie niepewności obezwładnia i podrywa zaufanie do drugiego człowieka.

Wraz z upływem czasu wykształciły się wyjątkowe zespoły obywateli – państwa, a w nich zespoły norm – ustawy. Szczególne znaczenie w dobie Oświecenia zyskały prawidła o walorze porządkującym, ujęte w rejestr. Wskazywały, jak organizować życie społeczne wykorzystując możliwości odkrywcze ludzkiego rozumu. Wcześniej, w łacińskim kręgu cywilizacyjnym, wytycznych poszukiwano w Biblii.

Faktycznie, konstytucja w znaczeniu nowożytnym, bo o niej tu mowa, nie ma długiej historii. Współcześnie, redukowanie tej wyróżniającej się szczególną nazwą, szczególną treścią, szczególną formą i szczególną mocą prawną ustawy do „kartki papieru, na którym została spisana”  może jedynie zdradzać znajomość dziewiętnastowiecznych tekstów polskich pisarzy politycznych [por. Wolność i porządek, w: Paweł Popiel. Choroba wieku. Wybór pism, wyboru dokonał, wstępem i przypisami opatrzył Jacek Kloczkowski, Kraków 2001, s. 139-140]. To odwołanie kulturze prawnej nie służy i zawęża perspektywę. Nie każdy musi wiedzieć, że normy konstytucyjne mogą być rozproszone czyli nieskodyfikowane w jednym akcie prawnym. Skoro odznaczające się najwyższą mocą prawną normy ustawy zasadniczej określają podstawy ustroju państwa, warto gruntowniej przyjrzeć się sprawie. Skąd taka potrzeba? Zauważalne stało się kwestionowanie wspomnianego osiągnięcia zarówno na płaszczyźnie intelektualnej jak i politycznej. Zachowując ideologiczny dystans można dzielić się wiedzą. Ważne, aby rzeczy istotne dla każdego cierpliwie i przystępnie powtarzać.

SARS-CoV-2 wnika do organizmu głównie przez nos. Jednym z objawów infekcji jest upośledzenie węchu. Myśl, że problemy z drożnością przewodów nosowych mogłyby utrudniać rozpoznanie zapachu psucia się demokracji powinna niepokoić. Skalę ewentualnego problemu można by poznać jedynie dzięki powszechnym testom dwojakiego rodzaju. W Polsce to zadanie jest raczej niewykonalne. Po pierwsze, testy genetyczne – te najbardziej wiarygodne są drogie, liczy się czas, zdolności organizacyjne i moce przerobowe laboratoriów diagnostycznych. Po drugie, bezpośredni test wyborczy w dobie zarazy najpewniej zdeformuje absencja, znacząco wyższa niż w czasach nieekstraordynaryjnych. Wziąwszy pod uwagę wybory do Parlamentu Europejskiego z 26. 05. 2019 r. oraz wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej z 13. 10. 2019 r. trzeba przyznać, że partycypacja wyborcza zaczęła rosnąć. Nadal jednak stopień udziału w święcie demokracji daleki był od ideału. Rządzący w znakomitej większości sądzą, że nowa pandemiczna rzeczywistość wymusza nowe polityczne rozwiązania.

Reforma polskiego wymiaru sprawiedliwości może budzić liczne zastrzeżenia. O sprawie dyskutują eksperci w kraju i za granicą. Co do potrzeby wypracowania rozwiązań usprawniających działanie polskiej judykatywy zgadzają się wszyscy. Zrozumiałe, że autorytety prawnicze obszaru Unii Europejskiej niepokoją się, czy wprowadzane zmiany nie wpłyną niekorzystnie na poziom ochrony prawnej obywateli wszystkich państw członkowskich przebywających na terytorium Rzeczypospolitej. Temperatura sporu jest wysoka i nie obniża jej notoryczne separowanie prawa Unii Europejskiej od prawa krajowego. Jeżeli zdobędziemy się na uwolnienie z okowów wszelkich ideologii, to stwierdzimy, że przytaczane argumenty nie sprzyjają wzrostowi kultury prawnej, o wiedzy w tej dziedzinie nie wspominając. Z różnych pozamerytorycznych względów można umniejszać znaczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i wydawanych przez to ciało wyroków, jednak przyjmując określone stanowisko warto być świadomym istnienia konstytucyjnego systemu źródeł prawa. Nawet najbardziej podstawowa wiedza lepiej niż żadna chroni przed staniem się ofiarą fejkowego przekazu!